นิราศนรินทร์คำโคลง

นิราศ

      เป็นงานประพันธ์ประเภทหนึ่งของไทยที่มีตั้งแต่สมัยโบราณ  เท่าที่ปรากฏหลักฐานในปัจจุบัน     นิราศหริภุญชัย  คือ โคลงนิราศหริภุญชัย ซึ่งแต่งในสมัยกรุงศรีอยุธยา

ลักษณะของนิราศ

     พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตสถาน  พุทธศักราช ๒๕๕๔ อธิบายว่า"นิราศ"หมายถึง"เรื่งราวที่พรรณนาถึงการจากที่อยู่ไปในที่ต่างๆ"

       สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ  กรมพระยาดำรงราชานุภาพได้ทรงสันนิฐานเกี่ยวกับงานประพันธ์ประเภทนิราศ มีใจความโดยสรุปว่า นิราศประพันธ์ที่เกิดข฿้นเพราะระยะเวลาที่กวีต้องเดินทางไปยังจุดหมายที่ต้องนั้นยาวนานมาก  เพราะการเดินทางสมัยโบราณใช้เรือเป็นพาหนะ  ซึ่งแล่นไปได้อย่างช้าๆ  ผู้เดินทางจึงมีเวลาว่างมาก  เมื่อเมื่อมีฝีมือในทางกาพย์กลอน  กวีจึงได้บันทึกอารมณ์คิดถึงนางอันเป็นที่รักที่ตนต้องจาก  พร้อมกับเล่าระยะทางสถานที่ผ่าน  และสิ่งที่ได้พบเห็นระหว่างทาง

เนื้อหาของนิราศ

        เนื้อหาของนิราศโโยทั่วไปมักเป็นการคว่ำครวญของกวี(ชาย) ต่อสตรีอันเป็นที่รักเนื้อจากต้องพลัดพรากจากนางมาไกลไม่ว่าจะเป็นด้วยเหตุใดก็ตาม แต่ทั้งนี้ยังมีนิราศเรื่องหนึ่งซึ่งมีเนื้อหาเป็นการคร่ำครวญของสตรีถึงสตรีด้วยกัน คือ โคลงนิราศท้าวสุภัติการภักดี พระราชนิพนธ์รัชกาลที่๕ ซึ่งทรงสมมติว่าสุภัติการภักดี(นาก)หัวหน้าห้องเครื่องในพระองค์เป็นคนแต่งขึ้นเมื่อคราวตามเสด็จฯ ประพาสหัวเมืองกาญจนบุรี ใน พ.ศ.๒๔๑๖ ดังปร่กฏในโคลงท้ายเรื่องว่า

                                           ร่ำเรื่องนิราศไห้       หาศรี    

                        ท้าวสุภัติการภักดี         กล่าวอ้าง  

                        แสดงศักดิ์กระสัตรี        ตรองตริ  ทำแฮ  

                        ไร้เพื่อนภิรมย์ร้าง          รักเร้นแรมไกล

   อย่างไรก็ตาม อาจกล่าวได้ว่าวรรรคดีนิาศมักมีความเศร้าเพราะร้างรักเป็นแก่นเรื่องส่วยรายละเอียดอื่นๆ ที่ปรากฏในเนื้อเรื่องเป็นเพียงส่วนประกอบเท่านั้น